SMA’lı çocuklarda omurga cerrahisi konusu, ailelerin en çok zorlandığı ve en çok çelişkili bilgiyle karşılaştığı başlıklardan biridir. Çünkü burada tek bir problem yoktur: kas zayıflığı vardır, oturma dengesi sorunu vardır, göğüs kafesi gelişimi vardır, akciğer kapasitesi vardır, büyüyen omurganın korunması vardır ve artık bunlara bir de hastalığın seyrini değiştiren tedavilerin etkisi eklenmiştir. Bu nedenle “erken yaşta omurga ameliyatı yapılır mı?” sorusunun tıbbi karşılığı basit bir evet ya da hayır değildir. Güncel literatür, erken yaşta omurga ameliyatının bazı SMA’lı çocuklarda gerçekten gerekli ve uygulanabilir olduğunu; ancak ameliyat tipinin, zamanlamasının ve hedefinin çocuğun yaşı kadar eğriliğin derecesine, oturma fonksiyonuna, pelvik eğikliğe, solunum durumuna, beslenme durumuna ve mevcut SMA tedavisine göre belirlenmesi gerektiğini vurgular. Özellikle iskelet olarak olgunlaşmamış çocuklarda, büyümeyi koruyan sistemler ile klasik füzyon ameliyatları birbirinden çok farklı amaçlarla planlanır.
Kısa cevap: Evet, yapılabilir; ama her erken yaş hastası ameliyat adayı değildir
Bugünkü bilimsel yaklaşım şunu söylüyor: SMA’lı hastalarda erken yaşta omurga ameliyatı yapılabilir, hatta bazı çocuklarda geciktirmekten daha doğru olabilir; ancak bu karar yalnızca yaşa bakılarak verilmez. İskelet olarak olgunlaşmamış çocuklarda omurga eğriliği 50 derecenin üzerine çıkmışsa, hızla ilerliyorsa, oturma dengesi bozuluyorsa veya günlük bakım belirgin biçimde zorlaşıyorsa cerrahi güçlü biçimde gündeme gelir. Buna karşılık daha küçük eğriliklerde, ilerleme hızı düşükse ve çocuğun gövde dengesi korunuyorsa ilk aşamada yakın takip, oturma desteği, ortez ve rehabilitasyonla zaman kazanmak da doğru bir strateji olabilir. Bu yüzden erken yaş cerrahisi, “ne kadar erken o kadar iyi” mantığıyla değil; “büyüme, solunum ve fonksiyon kaybı arasında doğru denge ne zaman bozuluyor?” sorusuyla değerlendirilmelidir. Güncel derlemeler ve konsensüs metinleri de bu çerçevede, özellikle 8 yaş altındaki SMA hastalarında cerrahi gerekiyorsa büyüme dostu sistemlerin öne çıktığını, daha büyük ve iskelet gelişimi ilerlemiş çocuklarda ise kalıcı füzyonun daha uygun hale gelebildiğini belirtir.
SMA’da omurga neden bu kadar sık etkilenir?
SMA yalnızca kol ve bacak kaslarını etkileyen bir hastalık değildir; gövdeyi dik tutan aksiyal kasları da belirgin biçimde zayıflatır. Bu zayıflık nedeniyle omurga, özellikle oturmaya başlayan ve uzun süre oturur pozisyonda zaman geçiren çocuklarda, yükü eşit taşıyamaz hale gelir. Bunun sonucu olarak skolyoz, pelvik obliklik ve göğüs duvarı deformiteleri gelişebilir. 2024 tarihli geniş hasta serisinde skolyoz prevalansı yüzde 79 olarak bildirilmiştir; risk daha ağır fenotiplerde, yürüyemeyen çocuklarda ve kalça yer değişimi olanlarda daha yüksektir. Aynı çalışmada hastalık seyrini değiştiren tedavilerin ve daha iyi kaba motor fonksiyonun skolyoz riskini azaltıcı yönde etkisi olduğu gösterilse de riskin tamamen ortadan kalkmadığı açıkça ortaya konmuştur. CHOP da SMA’lı çocuklarda spinal deformite değerlendirmesinin 1 yaşından önce başlaması gerektiğini, çünkü skolyozun ağır olgularda çok erken dönemde ortaya çıkabildiğini bildirir.
Erken yaş gerçekten ne kadar erken olabilir?
Ailelerin önemli bir kısmı, omurga ameliyatının ancak ergenlik çağında yapılabileceğini düşünür. Oysa SMA’da eğrilik bazı çocuklarda çok daha erken yaşta klinik önem kazanabilir. CHOP, skolyoz başlangıcının hastalığın şiddetine göre değiştiğini ve gen tedavisi almış yenidoğanlarda bile 1 yaş civarında görülebileceğini belirtmektedir. Ayrıca 2025’te yayımlanan bir çalışma, hastalığın seyrini değiştiren tedavilere rağmen özellikle SMA tip 1 ve tip 2 çocuklarda erken başlangıçlı skolyoz gelişiminin sürdüğünü bildirmiştir. Bu bilgiler çok önemlidir; çünkü “çocuk daha çok küçük, ameliyat düşünmek için erken” yaklaşımı bazı hastalarda eğriliğin, pelvis dengesizliğinin ve göğüs kafesi deformitesinin sessizce ilerlemesine neden olabilir. Yani erken yaş, cerrahi için otomatik bir engel değildir; bazen tam tersine, büyüme penceresi kapanmadan daha akıllı bir plan kurmak için kritik bir dönemdir. Bununla birlikte erken yaşta yapılacak girişimin türü klasik erişkin tipi bir skolyoz ameliyatı değil, büyüme ve akciğer gelişimini hesaba katan özel bir çocuk omurga stratejisi olmalıdır.
Yeni SMA tedavileri omurga ameliyatı ihtiyacını ortadan kaldırdı mı?
Hayır, kaldırmadı; fakat tabloyu değiştirdi. Nusinersen, gen tedavisi ve risdiplam gibi hastalığın seyrini değiştiren tedaviler motor ve solunumsal sonuçları iyileştirmiştir. Ancak mevcut veriler, bu tedavilerin skolyozu tamamen engellemediğini gösteriyor. 2024 kohortunda DMA kullanımı ve daha iyi Hammersmith fonksiyon skorları skolyoz riskini azaltıcı bulunmasına rağmen genel skolyoz yükü yüksek kalmıştır. 2025 Avrupa Omurga Dergisi çalışması da yeni tedavilere rağmen özellikle tip 1 ve tip 2 olgularda erken başlangıçlı skolyozun görülebildiğini bildirmiştir. Bu nedenle günümüzde omurga cerrahisinin mantığı biraz değişmiştir: eskiden yalnızca ilerlemiş deformiteyi düzeltme hedefi ön plandayken, bugün daha erken izlem, daha kişiselleştirilmiş zamanlama ve ilaç tedavisiyle uyumlu cerrahi planlama öne çıkmaktadır. Yani ilaç tedavisi omurga sorununu yok etmiyor; ama cerrahi kararını daha nüanslı hale getiriyor. Tam da bu yüzden SMA’lı çocukların yalnızca nöroloji değil, çocuk ortopedisi, göğüs hastalıkları, anestezi, beslenme ve rehabilitasyon ekipleriyle birlikte izlenmesi gerekiyor.
Cerrahi hangi durumlarda ciddi olarak düşünülmelidir?
Omurga ameliyatı gündeme geldiğinde asıl soru “çocuk küçük mü büyük mü?” değil, “deformite çocuğun yaşamını ne kadar etkilemeye başladı?” sorusudur. Güncel derlemeler, iskelet olarak olgunlaşmamış SMA hastalarında eğriliğin 50 derecenin üzerine çıkmasının önemli bir eşik olduğunu belirtmektedir. Bunun yanı sıra yalnızca derece de yetmez. Oturma dengesinin bozulması, baş kontrolünün zorlaşması, bakım verirken çocuğun yana düşmesi, pelvik eğrilik nedeniyle oturma sisteminin artık yetmemesi, ağrı gelişmesi, solunum mekaniklerinin bozulması ya da eğriliğin takipler arasında belirgin hızla ilerlemesi de cerrahi lehine güçlü sinyallerdir. Kimi çocukta eğrilik rakamsal olarak çok ileri görünmeden bile pelvis dengesizliği günlük yaşamı çok bozabilir. Bazı çocuklarda ise derece yüksek olmasına rağmen fonksiyon ve bakım yönetilebilir durumda olabilir. Dolayısıyla karar, röntgen filmi ile klinik tablo birlikte değerlendirilerek verilir. İyi merkezlerde bu karar tek bir muayene ile değil, seri grafiler, solunum ölçümleri, beslenme değerlendirmesi ve aileyle hedef belirleme görüşmeleri sonrası şekillenir.
Erken yaşta neden klasik füzyon her zaman iyi fikir değildir?
Erken yaşta skolyozu düzeltme fikri kulağa çok mantıklı gelebilir; ancak küçük çocukta omurgayı kalıcı olarak uzun segmentler halinde dondurmak, büyüme ve göğüs kafesi gelişimi açısından ciddi bedeller doğurabilir. 2024 derlemede, küçük SMA çocuklarında erken posterior spinal füzyonun uygunluğunun tartışmalı olduğu; çünkü kalan spinal büyümeyi azalttığı, torasik gelişimi bozabildiği ve solunum fonksiyonu üzerinde olumsuz etkilere yol açabildiği belirtiliyor. Aynı derleme, bazı eski serilerde erken füzyon sonrası yüzde 24 ila 39 oranında revizyon cerrahisi gerektiğini, torasik büyümenin yarıya yakın azalabildiğini ve restriktif akciğer hastalığının yüksek oranlarda görüldüğünü aktarıyor. Buradaki temel problem şudur: çok küçük yaştaki çocuğun omurgası yalnızca eğrilmez, aynı zamanda uzar; göğüs kafesi de akciğer gelişimine alan sağlar. Eğer bu sistemi erken yaşta tamamen sabitlerseniz, eğriliği düzeltirken büyüme penceresini daraltabilirsiniz. Bu nedenle modern yaklaşım, özellikle 8 yaş altındaki çocukta doğrudan uzun segment kesin füzyondan kaçınmak ve mümkün olduğunca büyümeyi koruyan sistemlere yönelmektir.
Peki küçük çocuklarda hangi ameliyatlar tercih edilir?
Erken yaşta cerrahi düşünülen SMA’lı hastalarda güncel yaklaşımın odağında “growth-friendly” yani büyüme dostu sistemler yer alır. Bunlar arasında büyüyen rodlar, manyetik kontrollü uzayan rodlar ve bazı seçilmiş olgularda göğüs kafesi-omurga ilişkisini de gözeten sistemler bulunur. 2024 literatür derlemesi, 8 yaş altındaki ve cerrahi gereksinimi olan SMA hastalarında büyüme potansiyelini ve muhtemelen pulmoner fonksiyonu korumak için büyüme dostu enstrümantasyonun önerildiğini açıkça belirtmektedir. 2022 ortopedik konsensüs yazısı da skolyozun erken çocuklukta başlayabildiğini, ortezlerin yalnızca köprü görevi gördüğünü ve uygun yaş geldiğinde omurga enstrümantasyonunun gündeme geldiğini vurgular. Buradaki amaç sadece eğriyi düzeltmek değildir; omurga ve gövdeyi kontrollü şekilde yönlendirirken çocuğun büyümesine izin vermektir. Daha büyük, iskelet gelişimi ileri yaştaki çocuklarda ise kalıcı posterior spinal füzyon daha güçlü bir seçenek haline gelir. Dolayısıyla aynı “omurga ameliyatı” ifadesi altında aslında iki ayrı dünya vardır: biri büyüyen çocuğun omurgasını yöneten sistemler, diğeri büyümesi büyük ölçüde tamamlanmış omurgayı kalıcı olarak dengeleyen sistemlerdir.
Büyüme dostu sistemlerin avantajları nelerdir?
Bu sistemlerin en büyük avantajı, erken yaşta eğriliği kaderine bırakmadan müdahale etmeyi mümkün kılmalarıdır. Yani çocuk çok küçük diye skolyozun hızla ilerlemesine seyirci kalmak zorunda kalınmaz. 2024 çok merkezli çalışmada, hastalığın seyrini değiştiren tedaviler alan SMA tip 1 çocuklarında büyüme dostu enstrümantasyon ile skolyozda ortalama yüzde 57, pelvik obliklikte yüzde 83 oranında düzeltme sağlandığı; T1-S1 yükseklik kazanımı ve takipte enstrümante büyümenin sürdüğü bildirilmiştir. Aynı seride nörolojik komplikasyon, nusinersen uygulamasında zorluk ya da solunum kötüleşmesi kaydedilmemiştir. 2022 konsensüs belgesi de bu tür girişimlerden sonra bazı serilerde pulmoner işlev kaybı hızının yavaşlayabildiğini ve hasta bildirimiyle ölçülen solunumla ilişkili yaşam kalitesi alanlarının iyileşebildiğini aktarır. Kısacası bu ameliyatların amacı yalnızca röntgeni güzelleştirmek değil; oturmayı kolaylaştırmak, bakım yükünü azaltmak, pelvisi düzeltmek, gövde dengesini artırmak ve ileride daha ağır bir deformitenin önüne geçmektir. Doğru seçilmiş hastada bunlar gerçekten çok anlamlı kazanımlardır.
Bu ameliyatların dezavantajları ve yükü nedir?
Erken yaş cerrahisinin romantize edilmemesi gerekir. Büyüme dostu sistemler çok değerli olsa da “bir kez yapalım, tamamen bitsin” tipi ameliyatlar değildir. 2024 derleme, klasik büyüyen rod sistemlerinde çocuğun büyümesine göre periyodik uzatma işlemlerine ihtiyaç duyulduğunu belirtir. 2024 çok merkezli erken sonuç çalışmasında ciddi advers olay oranı yüzde 18 olarak bildirilmiş; cerrahi alan enfeksiyonu, ankraj yetmezliği ve rod kırığı nedeniyle plansız yeniden ameliyatlar gerekmiştir. Ayrıca aynı çalışma, kısa izlemli olduğuna dikkat çekerek uzun takipte komplikasyon ve reoperasyon yükünün artabileceğini özellikle vurgular. Bu da aile açısından şu anlama gelir: erken yaş cerrahisi bazen tek bir ameliyat değil, yıllara yayılan bir tedavi programıdır. Hastane yatışları, anestezi tekrarları, görüntüleme, kontrol randevuları ve bazen beklenmedik revizyonlar bu sürecin parçası olabilir. Bu yüzden karar verirken yalnızca “ameliyat yapılabilir mi?” değil, “aile bu uzun yolculuğa hazır mı, merkez bu yolculuğu deneyimli biçimde yönetebiliyor mu?” soruları da masaya konmalıdır.
Solunum açısından mesele neden bu kadar hassastır?
SMA’da omurga eğriliği yalnızca kemiklerin yana eğilmesi değildir; göğüs duvarı geometrisini, akciğer genişleme alanını ve solunum mekaniklerini de etkiler. 2022 konsensüs yazısı, çocuklarda hipotoniye bağlı skolyoz ve zayıf kas desteği nedeniyle torasik yetersizlik gelişme riskinin arttığını; eğrilik kötüleştikçe akciğer fonksiyonu ve akciğer genişlemesi üzerindeki olumsuz etkinin büyüdüğünü vurgular. Aynı belge, zayıf pulmoner fonksiyonun tek başına cerrahi için mutlak kontrendikasyon olmaması gerektiğini; noninvaziv solunum desteğinin ameliyat sonrası sonuçları iyileştirebildiğini belirtir. Öte yandan akciğer fonksiyonunun ameliyat sonrası seyrinin her zaman aynı olmadığı da açıkça ifade edilir: bazı serilerde düşüş, bazılarında artış, bazılarında ise stabilite bildirilmiştir. Ancak önemli bir nokta, bazı çalışmalarda ameliyat sonrası akciğer fonksiyonundaki yıllık kötüleşme hızının azaldığının gösterilmiş olmasıdır. Bu yüzden omurga cerrahisinin solunumsal hedefi çoğu zaman “mucizevi düzelme” değil, kötüleşmeyi yavaşlatmak ve gövde mekaniğini daha elverişli hale getirmektir. Aileye de tam olarak bu dürüstlükle yaklaşmak gerekir.
Anestezi ve yoğun bakım riski neden ayrıca değerlendirilir?
SMA’lı çocukta omurga ameliyatı sadece ortopedik bir işlem değildir; aynı zamanda ciddi bir anestezi ve yoğun bakım planlamasıdır. 2023 tarihli karşılaştırmalı çalışmada SMA grubunda ameliyat süresi, tahmini kan kaybı, kan transfüzyonu oranı ve yoğun bakım ihtiyacı, adolesan idiyopatik skolyoz grubuna göre daha yüksek bulunmuştur. Aynı çalışmada SMA hastalarının yaklaşık dörtte birinde yoğun bakım gereksinimi bildirilmiş, bazı hastalarda ameliyat sonrası mekanik ventilasyon ihtiyacı gelişmiştir. Araştırmacılar, kötü preoperatif solunum fonksiyonu, 6 saatten uzun süren cerrahi, 6 seviyeden fazla füzyon, total kan volümünün üçte birinden fazla kan kaybı, masif transfüzyon ve düşük BMI’yi yoğun bakım gereksinimi açısından belirleyici risk faktörleri olarak tanımlamıştır. Bu veriler, “ameliyat yapılabilir mi?” sorusunun ancak “hangi hazırlıkla, hangi merkezde, hangi yoğun bakım altyapısıyla?” sorusuyla birlikte anlamlı olduğunu gösterir. Deneyimli merkezler bu yüzden ameliyat öncesinde solunum testi, göğüs değerlendirmesi, beslenme analizi, kan yönetimi ve postoperatif destek planını ayrıntılı biçimde hazırlar.
Beslenme, kilo ve genel durum neden kararın merkezindedir?
SMA’lı çocuklarda vücut kitle indeksi düşüklüğü, kas kütlesi azlığı ve bazen eşlik eden yutma-beslenme sorunları, cerrahi risk profilini doğrudan etkiler. 2023 perioperatif çalışma, düşük BMI’nin yoğun bakım gereksinimiyle ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu klinik olarak çok mantıklıdır; çünkü düşük rezervli, zayıf ve solunumsal kapasitesi sınırlı çocuğun uzun süren büyük cerrahiyi tolere etmesi daha zor olabilir. Bu nedenle iyi merkezler ameliyat kararını yalnızca röntgene göre vermez; çocuğun kilo eğrisi, beslenme yeterliliği, gerekirse gastrostomi desteği, vitamin-mineral durumu ve genel toparlanma kapasitesi de değerlendirilir. Bazen ameliyat aylarca ertelenmez ama birkaç hafta ya da birkaç ay boyunca hedefli beslenme ve solunum hazırlığı yapılarak daha güvenli bir pencere yaratılır. Aileler için kritik nokta şudur: hazırlık dönemi “boş bekleme” değildir. Tersine, ameliyatın sonucunu belirleyen en önemli aşamalardan biridir. Zayıf hazırlanmış bir çocukta teknik olarak mükemmel cerrahi bile beklenen fonksiyonel faydayı vermeyebilir.
Nusinersen gibi intratekal tedaviler cerrahi planı etkiler mi?
Evet, belirgin şekilde etkiler. SMA bakımının yeni çağında omurga cerrahisi ile nörolojik tedavi planı artık birbirinden ayrı düşünülemez. Nusinersen gibi intratekal uygulanan tedavilerde ağır skolyoz ya da yoğun enstrümantasyon, ilacın belden uygulanmasını teknik olarak zorlaştırabilir. Bu nedenle 2022 konsensüs belgesi, ciddi skolyozu veya omurga enstrümantasyonu olan hastalarda intratekal uygulama için floroskopi, ultrason ya da BT rehberliği gerekebildiğini; bazı merkezlerde transforaminal, paramedian, laminotomi ya da servikal/suboksipital port gibi alternatiflerin kullanıldığını aktarır. Aynı belgede torakolomber bileşkede bir veya birkaç seviyeyi “atlayarak” ilaca erişim için alan bırakmanın bazı hastalarda işe yaradığından söz edilir. CHOP da cerrahi planlamada genetik hedefli tedavi enjeksiyonları için omurganın bir bölümünü füzyonsuz bırakmaya dikkat ettiklerini belirtir. Bu, modern SMA cerrahisinin en önemli farklarından biridir: ameliyat artık yalnızca kemiği düzeltmek için değil, çocuğun yaşam boyu tedavi yolunu da koruyacak şekilde tasarlanır.
Her eğrilikte ameliyat gerekir mi? Bekle-gör yaklaşımı ne zaman doğrudur?
Hayır, her eğrilikte ameliyat gerekmez. Bazı çocuklarda amaç, doğru zamanı kaçırmadan ama gereksiz erken müdahaleden de kaçınarak güvenli pencereyi yakalamaktır. 2022 konsensüs belgesine göre ortez uygulamaları omurga eğriliğini tamamen durdurmasa da, çocuğu enstrümantasyon yaşına kadar taşımak için köprü rolü görebilir. Özellikle küçük dereceli ama progresyon potansiyeli olan eğriliklerde oturma desteği, korse, kişiye uygun tekerlekli sandalye ayarı, gövde destekleri ve yakın radyolojik takip oldukça değerlidir. Ancak burada kritik hata, korsenin skolyozu “tedavi ettiğini” sanmaktır. Korse çoğu zaman zaman kazandırır; esas sorun ilerlemeye devam ediyorsa, çocuk başını ve gövdesini taşımakta zorlanıyorsa veya pelvis belirgin kayıyorsa cerrahi kaçınılmaz hale gelebilir. Bu nedenle izlem planı pasif değil aktif olmalıdır. Aile “şimdilik ameliyat yok” cümlesini “sorun küçük” diye değil, “şu anda dikkatli takip ve destek daha doğru” diye anlamalıdır. En doğru karar, değişimin hızını gören seri takiplerle verilir.
Erken yaşta ameliyat kararı verilirken aileye hangi sorular sorulmalıdır?
İyi bir cerrahi karar, iyi bir aile görüşmesinden çıkar. Hekim ekibi aileyle konuşurken şu temel başlıkları netleştirmelidir: Eğrilik gerçekten ne kadar hızlı ilerliyor? Çocuğun oturma dengesi ne kadar bozuldu? Günlük bakım ne kadar zorlaştı? Amaç kozmetik düzelme mi, yoksa oturma, pelvis dengesi ve bakım kolaylığı mı? Solunum kapasitesi ve gece desteği gereksinimi ne düzeyde? Beslenme rezervi yeterli mi? Çocuk hâlen intratekal tedavi alıyor mu, alacak mı? Seçilecek sistem büyüme dostu mu, kalıcı füzyon mu? Tek ameliyat mı bekleniyor, yoksa yıllar içinde uzatma ve revizyon olasılığı var mı? Merkez bu hasta grubunda ne kadar deneyimli? Yoğun bakım ve çocuk göğüs desteği hazır mı? Bu soruların her biri ameliyatın olup olmamasından daha değerlidir; çünkü aynı eğrilik açısına sahip iki çocuktan biri için erken cerrahi çok doğruyken, diğeri için biraz daha hazırlanmak daha akıllıca olabilir. Güncel SMA tedavi önerileri de disiplinler arası, hasta merkezli ve beklenti yönetimine dayalı karar vermeyi özellikle öne çıkarır.
Ameliyatın hedefi “tam düzeltme” değil, daha iyi yaşam dengesi olmalıdır
Ailelerin doğal olarak görmek istediği şey, filmin dümdüz olmasıdır. Oysa SMA’da cerrahi başarının gerçek ölçütü sadece Cobb açısı değildir. Başarılı ameliyat; daha dengeli oturuş, daha az yana kayma, daha rahat baş kontrolü, daha kolay bakım, daha iyi oturma sistemi uyumu, pelvik oblikliğin düzelmesi, ağrının azalması ve solunumsal kötüleşme hızının yavaşlamasıdır. 2024 büyüme dostu enstrümantasyon çalışması, radyolojik düzelmeye ek olarak takipte enstrümante büyümenin sürdüğünü göstermiştir. 2022 konsensüs yazısı ise bazı serilerde pulmoner işlev alt skorları ve yaşam kalitesi alanlarında iyileşme bildirildiğini aktarır. Bu yüzden cerrahi konuşulurken “çocuğum tamamen düzelecek mi?” yerine “çocuğumun günlük yaşamı hangi alanlarda anlamlı biçimde iyileşebilir?” sorusunu sormak daha gerçekçidir. Omurga cerrahisi SMA’yı tedavi etmez; ancak hastalığın omurga ve gövde üzerindeki yıkıcı etkisini daha yönetilebilir hale getirebilir. En iyi sonuçlar da tam burada ortaya çıkar: gerçekçi hedef, güçlü hazırlık ve deneyimli ekip birleştiğinde.
SMA’lı hastalarda erken yaşta omurga ameliyatı yapılabilir; güncel tıp buna net biçimde “uygun seçilmiş hastalarda evet” demektedir. Ancak bu, her küçük çocukta hemen füzyon yapılması anlamına gelmez. Bugün kabul gören yaklaşım; erken başlayan ve hızlı ilerleyen deformitesi olan, oturma dengesi bozulan, fonksiyonu etkilenen veya 50 derece üzeri eğriliğe ulaşan iskelet olarak olgunlaşmamış çocuklarda büyüme dostu sistemleri önceliklendirmek; daha büyük ve iskelet gelişimi ilerlemiş hastalarda ise kalıcı füzyonu değerlendirmektir. Yeni SMA tedavileri skolyoz riskini azaltabilir ama ortadan kaldırmaz; bu nedenle yakın izlem hâlâ kritik önemdedir. Solunum fonksiyonu, beslenme durumu, BMI, yoğun bakım gereksinimi, kanama riski ve intratekal tedaviye erişim gibi ayrıntılar cerrahi kararın merkezindedir. En doğru soru bu yüzden “ameliyat yapılabilir mi?” değil, “bu çocuk için en doğru zamanda, en doğru teknikle ve en doğru merkezde hangi ameliyat gerçekten fayda sağlar?” sorusudur. Bilimsel verilerin bugün verdiği en dürüst yanıt budur.
