GİRİŞ VE HASTALIĞIN/TEDAVİNİN TANIMI
Periferik sinirler beyin ve omurilik dışındaki sinirlerdir; cerrahi, seçilmiş sıkışma, yaralanma veya sinir tümörü durumlarında düşünülebilir.
Bu sayfa genel hasta bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kararı; kişinin şikâyetleri, muayene bulguları, görüntüleme sonuçları ve tercihleri birlikte değerlendirilerek verilir. Aynı tanıya sahip iki kişi için uygun yaklaşım farklı olabilir.
NEDENLERİ VE BELİRTİLERİ
Karpal tünel gibi sıkışmalar, travma veya bazı kitleler elde-ayakta uyuşma, ağrı, kas güçsüzlüğü ve ince hareketlerde zorlanma yapabilir.
Belirtilerin şiddeti her zaman görüntüleme bulgusunun büyüklüğüyle aynı değildir. Yeni başlayan belirgin güçsüzlük, yürüme bozukluğu veya idrar-dışkı kontrolünde değişiklik varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.
TANI VE TEŞHİS YÖNTEMLERİ
Sinirin izlediği alana göre muayene, EMG/sinir iletim çalışmaları, ultrason veya MR ile yer ve hasarın niteliği değerlendirilir.
Hekim önce öyküyü dinler, duyu, kas gücü ve refleksleri içeren ilgili muayeneyi yapar. Röntgen, MR, BT veya EMG yalnız klinik soruya yanıt verecekse istenir; tek başına görüntü raporu ameliyat kararı için yeterli değildir.
TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Atel, yüklenmenin düzenlenmesi, rehabilitasyon ve altta yatan nedenin tedavisi uygun hastalarda ameliyattan önce denenebilir.
Tedavi planı hastalığın nedenine, şiddetine, hastanın genel sağlık durumuna ve tedaviden beklenen gerçekçi yarara göre belirlenir. Uygun olduğunda ameliyatsız yöntemler, izlem, egzersiz/rehabilitasyon ve hekimce seçilen ilaçlar değerlendirilir; her yöntem herkes için uygun değildir.
AMELİYAT GEREKİYORSA CERRAHİ SÜREÇ
Basıyı kaldırmak için sinir gevşetme, sinir onarımı, greftleme veya tümör cerrahisi farklı endikasyonlara göre planlanabilir; tüm uyuşmalar cerrahiyle düzelmez.
Cerrahi kararından önce beklenen yarar, alternatifler ve kişiye özgü riskler konuşulur. Cerrahi uygulanırsa kanama, enfeksiyon, anestezi komplikasyonları, sinir veya omurilik hasarı ve şikâyetlerin tam düzelmemesi gibi riskler ilgili yönteme göre değerlendirilir.
İYİLEŞME VE AMELİYAT SONRASI DÖNEM
Sinir lifleri yavaş iyileşir; fonksiyonun geri kazanılması yaralanma süresi ve derecesine bağlı olup bazen uzun rehabilitasyon gerekir.
Takip sıklığı, hareket kısıtlamaları, işe ve spora dönüş süresi işlem kapsamı ile kişinin nörolojik durumuna göre değişir. Ani yeni güç kaybı, ateş, yara yerinden akıntı veya idrar-dışkı kontrolü bozukluğu gelişirse hızla sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.