GİRİŞ VE HASTALIĞIN/TEDAVİNİN TANIMI
Skolyoz, omurganın önden bakıldığında yana eğrilmesi ve çoğu zaman dönmesidir; ameliyat kararı eğriliğin türüne, derecesine ve ilerleme riskine bağlıdır.
Bu sayfa genel hasta bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kararı; kişinin şikâyetleri, muayene bulguları, görüntüleme sonuçları ve tercihleri birlikte değerlendirilerek verilir. Aynı tanıya sahip iki kişi için uygun yaklaşım farklı olabilir.
NEDENLERİ VE BELİRTİLERİ
Omuz ve bel asimetrisi, gövde dengesizliği veya kaburga çıkıntısı görülebilir; neden ve ilerleme hızı yaşa göre değişir.
Belirtilerin şiddeti her zaman görüntüleme bulgusunun büyüklüğüyle aynı değildir. Yeni başlayan belirgin güçsüzlük, yürüme bozukluğu veya idrar-dışkı kontrolünde değişiklik varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.
TANI VE TEŞHİS YÖNTEMLERİ
Ayakta tüm omurgayı gösteren grafilerde Cobb açısı ölçülür; büyüme durumu ve gerektiğinde MR ayrıca değerlendirilir.
Hekim önce öyküyü dinler, duyu, kas gücü ve refleksleri içeren ilgili muayeneyi yapar. Röntgen, MR, BT veya EMG yalnız klinik soruya yanıt verecekse istenir; tek başına görüntü raporu ameliyat kararı için yeterli değildir.
TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Küçük eğrilikler izlenebilir; büyümesi devam eden uygun çocuklarda korse eğriliğin ilerlemesini azaltabilir ancak mevcut eğriliği tamamen düzeltmez.
Tedavi planı hastalığın nedenine, şiddetine, hastanın genel sağlık durumuna ve tedaviden beklenen gerçekçi yarara göre belirlenir. Uygun olduğunda ameliyatsız yöntemler, izlem, egzersiz/rehabilitasyon ve hekimce seçilen ilaçlar değerlendirilir; her yöntem herkes için uygun değildir.
AMELİYAT GEREKİYORSA CERRAHİ SÜREÇ
İlerleyen veya belirgin deformitelerde vida-çubuk sistemleriyle düzeltme ve füzyon uygulanabilir; hedef güvenli denge ve ilerlemenin kontrolüdür, kusursuz düz omurga garantisi değildir.
Cerrahi kararından önce beklenen yarar, alternatifler ve kişiye özgü riskler konuşulur. Cerrahi uygulanırsa kanama, enfeksiyon, anestezi komplikasyonları, sinir veya omurilik hasarı ve şikâyetlerin tam düzelmemesi gibi riskler ilgili yönteme göre değerlendirilir.
İYİLEŞME VE AMELİYAT SONRASI DÖNEM
Kemik kaynaması, nörolojik kontrol ve kademeli aktivite dönüşü gerekir; spor ve okula/işe dönüş kişiselleştirilir.
Takip sıklığı, hareket kısıtlamaları, işe ve spora dönüş süresi işlem kapsamı ile kişinin nörolojik durumuna göre değişir. Ani yeni güç kaybı, ateş, yara yerinden akıntı veya idrar-dışkı kontrolü bozukluğu gelişirse hızla sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.