Ortez Nedir?

Ortez nedir? sorusu; ayak tabanlığı, dizlik, el bilekliği, boyunluk, omurga korsesi veya yürüme desteği kullanması önerilen kişilerin sıkça araştırdığı konulardan biridir. Ortez; kas-iskelet veya sinir sistemini desteklemek, belirli bir eklemin hareketini kontrol etmek, vücut ağırlığını daha dengeli dağıtmak ya da ağrılı bölgenin üzerindeki yükü azaltmak amacıyla vücudun dışına uygulanan yardımcı tıbbi cihazdır. Ortezler bazı kaynaklarda destek, atel, brace veya splint olarak da adlandırılabilir.

Ortez nedir? sorusunun cevabı yalnızca “eklemi sabitleyen bir cihaz” şeklinde verilmemelidir. Bazı ortezler hareketi sınırlandırırken bazıları belirli bir harekete izin verir, yanlış hareketi engeller veya zayıf kaslara hareket sırasında yardımcı olur. Ayakkabı içine yerleştirilen tabanlıklar, ayak bileği-ayak ortezleri, dizlikler, el ve el bileği atelleri, boyunluklar ve omurga korseleri farklı ortez örnekleridir.

Ortez nedir? değerlendirmesinde cihazın neden kullanılacağı, hangi eklemi destekleyeceği ve hastanın hareket kapasitesi önemlidir. Aynı görünen iki dizlik veya tabanlık farklı amaçlar için üretilmiş olabilir. Bu nedenle ortez seçiminin yalnızca cihazın görünümüne veya fiyatına göre yapılması doğru değildir.

Ortez Nedir?

Ortez, vücudun herhangi bir bölümüne dışarıdan takılarak o bölgenin yapısını veya çalışma biçimini etkileyen tıbbi yardımcıdır. Ortez; eklemi destekleyebilir, hareketi yönlendirebilir, aşırı hareketi önleyebilir, basıncı dağıtabilir veya yaralanmış dokuların korunmasına yardımcı olabilir. NHS ortotik hizmetleri; tabanlık, destek, atel, özel ayakkabı, omurga korsesi ve benzeri cihazları ortotik ürünler arasında değerlendirmektedir.

Ortez nedir? sorusunun cevabı cihazın kullanım amacına göre değişebilir. Kırık sonrasında kullanılan sert bir atelin amacı hareketi sınırlamakken, düşük ayağı bulunan bir hastaya verilen ayak bileği-ayak ortezinin amacı yürürken ayağın yere takılmasını azaltmak olabilir.

Ortezler yalnızca hastalık ortaya çıktıktan sonra kullanılmaz. Bazı ortezler iyileşme döneminde dokuları korumak, deformitenin ilerlemesini önlemek veya cerrahi sonrasında belirli bir pozisyonu korumak amacıyla da kullanılabilir.

Ortez Ne İşe Yarar?

Ortez nedir ve ne işe yarar? sorusu kullanım amacı açısından değerlendirildiğinde başlıca hedefler şunlardır:

• Ağrılı eklemi veya dokuyu desteklemek,
• İstenmeyen hareketleri sınırlandırmak,
• Zayıf kasların yaptığı harekete yardımcı olmak,
• Vücut ağırlığını daha geniş bir alana dağıtmak,
• Basınç altında kalan bölgeyi rahatlatmak,
• Eklem dengesini artırmak,
• Yürüme güvenliğini desteklemek,
• Deformitenin ilerlemesini yavaşlatmak,
• Ameliyat veya yaralanma sonrasında dokuları korumak,
• Günlük yaşam bağımsızlığını artırmak.

Doğru seçilen ve uygun biçimde takılan ortezler ağrının azaltılmasına, hareket kapasitesinin korunmasına ve kişinin daha bağımsız olmasına yardımcı olabilir. Ancak ortezin etkisi hastalığın türüne, cihazın doğru uyumuna ve önerilen şekilde kullanılmasına bağlıdır.

Ortez ile Protez Arasındaki Fark Nedir?

Ortez nedir? sorusu sıklıkla protez kavramıyla karıştırılır. Ortez, kişinin mevcut vücut bölümünü desteklemek veya hareketini yönlendirmek amacıyla kullanılır. Protez ise doğuştan bulunmayan veya sonradan kaybedilen bir uzvun ya da vücut bölümünün yerine geçmesi için üretilir.

Örneğin bacağın mevcut olduğu ancak ayak bileği hareketinin zayıf olduğu bir hastada AFO adı verilen ortez kullanılabilir. Bacağın bir bölümünün bulunmadığı hastada ise eksik kısmın yerine protez uygulanabilir.

Kısaca ortez mevcut bir yapıya destek olur; protez ise eksik yapının işlevini mümkün olduğunca yerine getirmeyi amaçlar. WHO, protez ve ortez hizmetlerini yardımcı teknoloji hizmetlerinin temel alanlarından biri olarak ele almaktadır.

Ortez Çeşitleri Nelerdir?

Ortez nedir? sorusu vücudun hangi bölgesinde kullanıldığına göre farklı cihazlarla cevaplanabilir. Başlıca ortez çeşitleri şunlardır:

• Ayak tabanlıkları ve ayak ortezleri,
• Ayak bileği-ayak ortezleri,
• Diz ortezleri,
• Diz-ayak bileği-ayak ortezleri,
• Kalça ortezleri,
• El, parmak ve el bileği ortezleri,
• Dirsek ve omuz ortezleri,
• Boyun ortezleri,
• Omurga korseleri,
• Kırık ve ameliyat sonrası ateller.

Ortezler ayrıca sert, yarı sert veya yumuşak malzemelerden üretilebilir. Bazıları eklemi tamamen sabitlerken bazıları menteşeli yapısıyla kontrollü harekete izin verir.

Ayak Ortezi Nedir?

Ayak ortezi çoğunlukla ayakkabının içine yerleştirilen tabanlık veya destek sistemidir. Ayağın belirli bölgelerindeki basıncı azaltmak, ayak kemerini desteklemek ve yürüyüş sırasında yük dağılımını düzenlemek amacıyla kullanılabilir.

Ortez nedir? sorusunun en sık karşılaşılan örneklerinden biri ortopedik tabanlıktır. Ayak ortezleri; ayak ve ayak bileği ağrısı, basınç noktaları, nasır, denge problemi ve bazı basış bozukluklarında önerilebilir.

Her düz tabanı veya ayak ağrısı bulunan kişiye aynı tabanlık verilmez. Ayağın şekli, ağrının yeri, kullanılan ayakkabı ve yürüme biçimi değerlendirilmelidir. Tabanlık ayağa uygun olsa bile içine yerleştirileceği ayakkabının yeterli genişliğe ve derinliğe sahip olması gerekir.

Ortopedik Tabanlık Her Ayak Ağrısını Geçirir mi?

Ortopedik tabanlıklar bazı hastalarda ağrılı bölgenin üzerindeki yükü azaltabilir. Ancak bütün ayak ağrılarının nedeni basış bozukluğu değildir. Kırık, tendon kopması, sinir sıkışması, enfeksiyon veya iltihaplı romatizma gibi durumlarda yalnızca tabanlık kullanmak yeterli olmaz.

Ortez nedir? değerlendirmesi yapılmadan rastgele tabanlık satın alınması ağrının artmasına veya basıncın farklı bir bölgeye taşınmasına neden olabilir. Özellikle diyabet, his kaybı veya dolaşım problemi bulunan kişiler tabanlık seçiminde profesyonel değerlendirme almalıdır.

Ayak ortezi mevcut yapısal bozukluğu her zaman kalıcı olarak düzeltmez. Bazı cihazların amacı ayağı iyileştirmekten çok daha rahat ve dengeli kullanım sağlamaktır.

AFO Ortez Nedir?

AFO, İngilizce “ankle-foot orthosis” ifadesinin kısaltmasıdır ve ayak bileği-ayak ortezi anlamına gelir. Alt bacağın arkasından veya çevresinden ayağa kadar uzanarak ayak bileğini ve ayağı destekler.

AFO şu durumlarda kullanılabilir:

• Düşük ayak,
• İnme sonrası kas güçsüzlüğü,
• Serebral palsi,
• Sinir yaralanmaları,
• Kas hastalıkları,
• Ayak bileği dengesizliği,
• Bazı doğuştan şekil bozuklukları,
• Ameliyat sonrası koruma.

AFO, ayak bileği ve ayağı destekleyebilir; yürüyüşü, diz pozisyonunu, duruşu ve dengeyi de etkileyebilir. Bu nedenle cihazın ölçüsü ve sertlik derecesi kişiye göre belirlenmelidir.

Düşük Ayakta Ortez Nasıl Yardımcı Olur?

Düşük ayakta kişi yürürken ayağının ön kısmını yeterince yukarı kaldıramaz. Ayak yere takılabilir ve düşme riski artabilir. AFO, ayağı daha nötr bir pozisyonda tutarak adım sırasında parmakların zemine takılmasını azaltabilir.

Ortez nedir? sorusu düşük ayaklı bir hasta için yürüyüşe yardımcı cihaz şeklinde cevaplanabilir. Ancak AFO sinir veya kas hastalığını doğrudan tedavi etmez. Temel hastalığın değerlendirilmesi ve gerektiğinde fizik tedaviyle birlikte kullanılması gerekir.

KAFO Ortez Nedir?

KAFO, diz-ayak bileği-ayak ortezidir. Ayağı, ayak bileğini ve diz eklemini birlikte destekleyen daha uzun bir cihazdır. Dizde belirgin güçsüzlük veya kontrol kaybı bulunan hastalarda kullanılabilir.

KAFO; dizin yürürken boşalmasını önlemek, bacağı daha dengeli tutmak ve kişinin güvenli biçimde ayakta durmasına yardımcı olmak amacıyla reçete edilebilir. Cihaz sabit diz eklemine veya kontrollü hareket sağlayan mekanik bir ekleme sahip olabilir.

Ortez nedir? sorusuna KAFO açısından cevap verilirken hastanın kas gücü, denge kapasitesi, eklem hareket açıklığı ve günlük aktiviteleri birlikte değerlendirilmelidir. KAFO’nun ayağa ve ayakkabıya uygun takılması, cildin düzenli kontrol edilmesi gerekir.

Diz Ortezi Nedir?

Diz ortezi, diz eklemini desteklemek, hareketini sınırlamak veya eklem üzerindeki yükü yeniden dağıtmak amacıyla kullanılan cihazdır. Basit elastik dizliklerden sert ve menteşeli ortezlere kadar farklı çeşitleri bulunur.

Diz ortezleri şu durumlarda kullanılabilir:

• Bağ yaralanmaları,
• Diz kapağı dengesizlikleri,
• Kireçlenme,
• Ameliyat sonrası koruma,
• Spor yaralanmaları,
• Kas ve sinir güçsüzlüğü.

Tek bölmede kireçlenmesi bulunan bazı hastalarda yük boşaltıcı diz ortezleri ağrının azaltılmasına yardımcı olabilir. Bununla birlikte cihaz kireçlenmeyi ortadan kaldırmaz ve her diz kireçlenmesinde aynı ölçüde etkili değildir.

El ve El Bileği Ortezi Nedir?

El ve el bileği ortezleri eklemi dinlendirmek, ağrılı hareketleri sınırlandırmak, tendonları korumak veya parmakların belirli bir pozisyonda kalmasını sağlamak amacıyla kullanılabilir.

Kullanılabilecek durumlar arasında şunlar bulunur:

• Karpal tünel sendromu,
• El bileği burkulması,
• Tendon yaralanması,
• Romatizmal hastalıklar,
• Parmak kırıkları,
• Sinir yaralanmaları,
• Ameliyat sonrası koruma.

Ortez nedir? sorusunun el bileğindeki karşılığı çoğu zaman atel veya bilekliktir. Bazı ortezler yalnızca gece, bazıları çalışma sırasında veya günün belirli saatlerinde kullanılır. Kullanım programı tanıya göre belirlenmelidir.

Dirsek Ortezi Ne İşe Yarar?

Dirsek ortezleri eklem hareketini sınırlamak, bağları korumak veya ön kol tendonlarına binen yükü azaltmak amacıyla kullanılabilir. Tenisçi dirseğinde kullanılan bantlarla kırık sonrası kullanılan menteşeli dirsek ortezleri aynı cihaz değildir.

Bazı sinir ve kas yaralanmalarında dirsek belirli bir açıda tutulabilir. Ortez el bileğine ve ele kadar uzatılarak üst ekstremitenin hizası korunabilir.

Boyun Ortezi Nedir?

Boyun ortezi veya servikal boyunluk, baş ve boyun hareketlerini kontrol etmek ya da sınırlamak için kullanılan bir destek cihazıdır. Yumuşak ve sert boyunluk çeşitleri bulunur.

Boyunluklar bazı travmalar, kırıklar, ameliyat sonrası dönemler ve belirli boyun hastalıklarında kullanılabilir. Her boyun ağrısında boyunluk takılması doğru değildir. Gereksiz veya uzun süreli kullanım kasların zayıflamasına ve hareket kısıtlılığına katkıda bulunabilir.

Sert boyun ortezleri yakın uyumlu cihazlardır ve ciltte basınç oluşturabilir. Kullanım sırasında cildin kontrol edilmesi ve cihazın belirtilen pozisyonda takılması gerekir.

Omurga Ortezi Nedir?

Omurga ortezleri boyun, sırt veya bel bölgesini desteklemek ve omurga hareketini kontrol etmek amacıyla kullanılır. Korse olarak da adlandırılabilir.

Omurga ortezleri şu durumlarda gündeme gelebilir:

• Skolyoz,
• Kifoz,
• Omurga kırıkları,
• Bazı bel stres kırıkları,
• Ameliyat sonrası koruma,
• Nöromüsküler omurga bozuklukları.

Skolyoz korsesinin temel amacı büyümesi devam eden çocuklarda uygun eğriliklerde omurga eğriliğinin ilerlemesini yavaşlatmaktır. Korse mevcut eğriliği her zaman tamamen düzeltmez ve yalnızca belirli hastalarda önerilir. Etkinliği önerilen kullanım süresine uyumla yakından ilişkilidir.

Kalça Ortezi Nedir?

Kalça ortezi kalça ekleminin belirli yönlerdeki hareketini sınırlandırmak amacıyla kullanılabilir. Kalça çıkığı riski, ameliyat sonrası koruma, kas güçsüzlüğü veya bazı nörolojik durumlarda tercih edilebilir.

Kalça ortezleri gövde ve uyluk bölümünü birlikte kavrayabilir. Cihazın yakın uyumlu olması nedeniyle ciltte hafif ve geçici kızarıklık görülebilir. Uzun süren kızarıklık, su toplaması veya yara oluşması halinde ortez kontrol edilmelidir.

Hazır Ortez ile Kişiye Özel Ortez Arasındaki Fark Nedir?

Hazır ortezler belirli bedenlerde seri olarak üretilir. Hafif burkulmalar, kısa süreli destek ihtiyacı ve bazı yaygın rahatsızlıklarda kullanılabilir.

Kişiye özel ortezler ise hastanın ölçüleri, eklem pozisyonu, kas gücü ve tedavi amacı dikkate alınarak hazırlanır. Özellikle belirgin deformite, nörolojik hastalık, uzun süreli kullanım veya standart cihazların uyum sağlamadığı durumlarda tercih edilebilir.

Ortez nedir? sorusu “kişiye özel cihaz” anlamına gelmez; hem hazır hem de özel üretim ürünler ortez olabilir. Hangi türün uygun olduğu hastanın ihtiyacına göre belirlenir. NHS çocuk ortotik hizmetleri de kişiye özel ve hazır ortezleri ayrı gruplar halinde ele almaktadır.

Ortez Kim Tarafından Önerilir?

Ortez ihtiyacı ortopedi ve travmatoloji, fizik tedavi ve rehabilitasyon, nöroloji, çocuk nörolojisi veya ilgili başka uzmanlık alanları tarafından değerlendirilebilir. El ve üst ekstremite ortezlerinde fizyoterapist ya da ergoterapist de tedavi sürecine katılabilir.

Ortez uzmanı veya ortotist; biyomekanik problemi değerlendirir, uygun cihazı ölçer, hazırlar, uygular ve takip eder.

Ortez seçiminde tanı kadar hastanın yaşam biçimi, işi, giydiği ayakkabılar, cilt durumu ve cihazı bağımsız takıp çıkarabilmesi de dikkate alınmalıdır.

Ortez Nasıl Seçilir?

Ortez nedir? sorusundan sonra en önemli konu doğru cihazın seçilmesidir. Ortez seçiminde şu faktörler değerlendirilir:

• Hastalığın veya yaralanmanın türü,
• Desteklenecek eklem,
• Hareketin tamamen mi yoksa kısmen mi sınırlandırılacağı,
• Kas gücü,
• Eklem hareket açıklığı,
• Hastanın kilosu ve aktivite düzeyi,
• Cilt ve dolaşım durumu,
• Kullanılacak ayakkabı veya kıyafet,
• Günlük kullanım süresi,
• Çocuklarda büyüme durumu.

Yanlış ölçüde veya yanlış sertlikte bir ortez ağrılı basınç noktaları oluşturabilir. Cihaz aynı hastalığa sahip başka bir kişide yararlı olsa bile sizin için uygun olmayabilir.

Ortez Nasıl Kullanılır?

Ortez reçetelendikten sonra hastaya nasıl takılıp çıkarılacağı, kayışların ne kadar sıkılacağı ve günde kaç saat kullanılacağı gösterilmelidir. Yeni bir orteze çoğunlukla kademeli olarak alışılır.

Ortez nedir? sorusunun güvenli kullanım açısından cevabı, yalnızca cihazı takmak değildir. Ortezle birlikte cildin, ayakkabının, yürüyüşün ve günlük aktivitelerin de takip edilmesi gerekir.

Bazı AFO rehberlerinde yeni cihazın kullanım süresinin kademeli artırılması önerilir. Amaç cihazın oluşturduğu basınca cildin uyum sağlaması ve erken dönemde gelişebilecek sürtünme sorunlarının fark edilmesidir.

Ortez Ne Kadar Süre Kullanılır?

Ortezin kullanım süresi hastalığa göre değişir. Bazı cihazlar yalnızca birkaç hafta, bazıları egzersiz veya çalışma sırasında, bazıları ise uzun yıllar kullanılabilir.

Kırık sonrasında kullanılan atel geçici olabilir. Nörolojik kas güçsüzlüğünde kullanılan AFO uzun süreli gerekebilir. Skolyoz korsesi büyüme tamamlanana kadar belirlenen günlük saatlerde kullanılabilir.

Ortez kullanım süresi hasta tarafından kendi kendine uzatılmamalı veya kısaltılmamalıdır. İyileşme, kas gücü ve eklem hareketleri kontrol edilerek kullanım programı güncellenebilir.

Ortez Kullanırken Ağrı Normal midir?

Yeni takılan bir ortez başlangıçta farklı ve alışılmadık hissedilebilir. Basınç uygulanan bölgelerde kısa sürede geçen hafif kızarıklık oluşabilir. Ancak belirgin ağrı, su toplaması, cilt yarası, keskin baskı veya giderek artan uyuşma normal kabul edilmemelidir.

Birçok ortotik hasta rehberinde, ortez çıkarıldıktan sonra yaklaşık 20–30 dakika içerisinde geçmeyen kızarıklık için ortotik birime başvurulması önerilir.

Ortezin ağrı yapması durumunda iç kısmına kendi kendine pamuk, sünger veya farklı bir malzeme eklemek basıncı daha da artırabilir. Cihazın ortotist tarafından yeniden ayarlanması gerekir.

Ortez Kullanırken Cilt Kontrolü Nasıl Yapılır?

Ortez çıkarıldığında cihazla temas eden cilt incelenmelidir. Özellikle topuk, ayak bileği kemikleri, diz kenarları, el bileği ve kayışların altı kontrol edilmelidir.

Şu belirtilere dikkat edilmelidir:

• Geçmeyen kızarıklık,
• Su toplaması,
• Kesik veya yara,
• Ciltte renk değişikliği,
• Şişlik,
• Yeni uyuşma veya karıncalanma,
• Yanma ve batma hissi.

Diyabet, dolaşım bozukluğu veya his kaybı bulunan kişiler cilt hasarını erken fark edemeyebilir. Bu hastaların cilt kontrolünü daha dikkatli yapması gerekir. Ortez kullanımı sırasında yeni uyuşma, iğnelenme veya cilt hasarı gelişmesi sağlık uzmanına bildirilmelidir.

Ortez Çok Sıkı Olursa Ne Olur?

Aşırı sıkı ortez dolaşımı bozabilir, sinir üzerine baskı yapabilir ve cilt yarasına neden olabilir. Parmaklarda morarma, soğukluk, uyuşma veya artan şişlik görülmesi acil kontrol gerektirir.

Kayışlar cihazı yerinde tutacak kadar sıkı olmalıdır ancak cildi kesmemelidir. Ortez kayıyor diye kayışları aşırı sıkmak yerine ölçü ve uyum kontrolü yapılmalıdır.

Ortez Kullanmak Kasları Zayıflatır mı?

Ortezin etkisi kullanım biçimine göre değişir. Yaralanmış dokuyu korumak için kısa süreli sabitleme gerekli olabilir. Ancak hareket etmesi gereken bir eklemin gereğinden uzun süre tamamen sabit tutulması kas güçsüzlüğü ve eklem sertliğine katkıda bulunabilir.

Bu nedenle ortez nedir? sorusu “sürekli takılması gereken cihaz” şeklinde cevaplanmamalıdır. Bazı hastalarda ortez egzersiz ve fizik tedaviyle birlikte kullanılır. Bazı hastalarda ise cihaz çıkarıldığında nazik hareket egzersizleri önerilir.

Ortez Hastalığı Tamamen Tedavi Eder mi?

Ortezler birçok hastalıkta belirtileri azaltabilir ve fonksiyonu destekleyebilir. Ancak her durumda hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz.

Örneğin kireçlenme için verilen diz ortezi eklemin aşınmasını geri döndürmez; belirli bir bölgedeki yükü azaltarak ağrının yönetilmesine yardımcı olabilir. Düz tabanlıkta kullanılan tabanlık ayak duruşunu destekleyebilir ancak kemik yapısını kalıcı olarak değiştirmeyebilir.

Ortezin gerçekçi hedefleri hasta ile konuşulmalıdır. Amaç ağrının azaltılması, daha güvenli hareket ve günlük aktivitelerin kolaylaştırılması olabilir.

Ortez ile Egzersiz Birlikte Yapılır mı?

Çoğu durumda ortez, egzersizin yerine değil egzersiz programının yanında kullanılır. Kas gücü, denge ve eklem hareket açıklığının korunması cihazdan alınan faydayı artırabilir.

Bazı hastalar egzersiz sırasında ortezi takarken bazıları cihazı çıkararak çalışır. Bu karar yaralanmanın türüne ve tedavi aşamasına göre verilir.

Ortez nedir? sorusu fizik tedavi açısından, güvenli hareketi kolaylaştıran bir yardımcı olarak değerlendirilebilir. Hastanın cihaz sayesinde hareket edebilmesi kasların tamamen devre dışı kaldığı anlamına gelmemelidir.

Çocuklarda Ortez Kullanımı

Çocuklarda ortez; serebral palsi, kas hastalıkları, sinir yaralanmaları, yürüme bozuklukları, ayak deformiteleri ve skolyoz gibi durumlarda kullanılabilir.

Çocuk büyüdükçe cihazın ölçüsü değişebilir. Küçülen ortez cilt basısı, hareket kısıtlılığı veya yanlış pozisyon oluşturabilir. Bu nedenle çocukların ortezleri düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir.

Çocuğun cihazı kullanmak istememesi yalnızca uyumsuzluk olarak değerlendirilmemelidir. Ortezin baskı yapıp yapmadığı, ayakkabıya sığıp sığmadığı ve hareketleri gereğinden fazla kısıtlayıp kısıtlamadığı incelenmelidir.

Ortez Bakımı Nasıl Yapılır?

Ortez bakımı cihazın malzemesine göre değişir. Plastik ve metal parçalar genellikle ılık sabunlu suyla nemlendirilmiş bir süngerle temizlenip havluyla kurulanabilir. Üretici veya ortotist tarafından verilen talimatlara uyulmalıdır.

Ortez kalorifer, soba, saç kurutma makinesi veya doğrudan güneş altında kurutulmamalıdır. Yüksek ısı plastik parçaların şeklini değiştirebilir. Cihaz kesilmemeli, törpülenmemeli veya evde yeniden şekillendirilmemelidir.

Kayışlar, cırt bantlar, menteşeler ve plastik yüzeyler düzenli kontrol edilmelidir. Çatlak, gevşek perçin, yıpranmış bant veya keskin kenar fark edilirse cihaz kullanılmadan önce kontrol ettirilmelidir.

Ortezle Hangi Ayakkabı Giyilmelidir?

Ayak ve ayak bileği ortezlerinde ayakkabı seçimi cihazın çalışmasını doğrudan etkiler. Ayakkabı yeterli derinlikte ve genişlikte olmalı, topuğu kavramalı ve bağcık ya da cırt bantla ayarlanabilmelidir.

Sığ, arkası açık, çok yüksek topuklu veya ayağı sıkıştıran ayakkabılar AFO ve benzeri cihazlar için uygun olmayabilir.

Ayakkabı satın alırken ortezin beraber götürülmesi, iki ayağın da cihazla birlikte denenmesi yararlı olabilir. Bazı ayakkabıların mevcut iç tabanı çıkarılarak orteze alan açılabilir.

Ortezle Araç Kullanılır mı?

Ortez sürücünün pedal kontrolünü ve tepki süresini etkileyebilir. Özellikle sağ ayakta AFO, sert yürüme botu veya diz hareketini sınırlayan bir cihaz bulunuyorsa güvenli sürüş mümkün olmayabilir.

Araç kullanmadan önce doktor veya ortotistin görüşü alınmalı, sigorta ve yerel sürüş kuralları kontrol edilmelidir. AFO kullanan kişilere sigorta şirketiyle iletişim kurmaları önerilebilmektedir.

Hazır Ortez İnternetten Alınır mı?

Basit ve geçici destek ihtiyacı bulunan bazı kişiler hazır ortezlerden yararlanabilir. Ancak tanı konulmadan internet üzerinden sert ortez, medikal korse veya kişiye uygun olmayan tabanlık almak risklidir.

Aşağıdaki durumlarda profesyonel değerlendirme özellikle önemlidir:

• Travma veya kırık şüphesi,
• Belirgin şekil bozukluğu,
• Kas güçsüzlüğü,
• Uyuşma veya his kaybı,
• Diyabet,
• Dolaşım bozukluğu,
• Çocuklarda kullanım,
• Uzun süreli ortez ihtiyacı.

Yanlış cihaz, ağrının geçici olarak gizlenmesine ve gerçek tedavinin gecikmesine neden olabilir.

Ortez Hangi Durumlarda Bırakılmalıdır?

Ortez kullanırken aşağıdaki belirtiler gelişirse cihaz çıkarılmalı ve sağlık uzmanına başvurulmalıdır:

• Giderek artan ağrı,
• Geçmeyen cilt kızarıklığı,
• Su toplaması veya açık yara,
• Yeni gelişen uyuşma,
• Parmaklarda morarma veya soğukluk,
• Belirgin şişlik,
• Cihazın çatlaması veya kırılması,
• Ortezin gevşeyerek hareket etmesi,
• Düşme veya denge kaybının artması.

Kullanımın bırakılması gereken süre hastalığa göre değişir. Kırık veya ameliyat sonrasında kullanılan cihaz doktor önerisi olmadan tamamen çıkarılmamalıdır.

Ortez Hakkında Yanlış Bilinenler

Yanlış: Her ortopedik cihaz ortezdir ve aynı işi yapar.
Doğrusu: Ortezler kullanım bölgesi, sertliği ve hareket kontrolü bakımından birbirinden farklıdır.

Yanlış: En sert ortez en iyi destektir.
Doğrusu: Gereğinden sert cihaz hareket kısıtlılığı, bası ve kas güçsüzlüğüne yol açabilir.

Yanlış: Ortez ağrı yapıyorsa alışana kadar kullanılmaya devam edilmelidir.
Doğrusu: Geçmeyen kızarıklık, ağrı veya uyuşma cihazın kontrol edilmesini gerektirir.

Yanlış: Ortez bütün deformiteleri kalıcı olarak düzeltir.
Doğrusu: Bazı ortezlerin amacı deformiteyi tamamen düzeltmek değil desteklemek, ilerlemeyi yavaşlatmak veya ağrıyı azaltmaktır.

Yanlış: Başkasına iyi gelen tabanlık veya dizlik herkes için uygundur.
Doğrusu: Ortezin ölçüsü, sertliği ve kullanım amacı kişiye göre belirlenmelidir.

Ortez İçin Hangi Doktora Gidilir?

Ortez ihtiyacının nedenine göre ortopedi ve travmatoloji, fizik tedavi ve rehabilitasyon, nöroloji veya ilgili diğer uzmanlık alanlarına başvurulabilir.

Kas-iskelet sistemi yaralanmaları, eklem hastalıkları, ayak deformiteleri ve ameliyat sonrası ortez değerlendirmesi için ortopedi ve travmatoloji uzmanı muayenesi yapılabilir.

Sinir hasarı, felç, serebral palsi veya kas hastalığı bulunan kişilerde multidisipliner değerlendirme gerekebilir. Cihazın ölçülmesi, hazırlanması ve uyum kontrolü ortotist tarafından gerçekleştirilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Ortez nedir?
Ortez; eklemi veya vücut bölümünü desteklemek, hareketi kontrol etmek, yükü azaltmak ya da fonksiyona yardımcı olmak amacıyla dışarıdan takılan tıbbi cihazdır.

Ortez ne işe yarar?
Ağrıyı azaltmaya, eklemi desteklemeye, yanlış hareketi sınırlandırmaya, basıncı dağıtmaya ve yürüme güvenliğini artırmaya yardımcı olabilir.

Ortez ile protez aynı mıdır?
Hayır. Ortez mevcut vücut bölümünü destekler; protez eksik vücut bölümünün yerine geçmesi amacıyla kullanılır.

AFO ortez nedir?
AFO, ayak bileği ve ayağı destekleyen, alt bacaktan ayağa kadar uzanan ayak bileği-ayak ortezidir.

Ortez sürekli kullanılır mı?
Kullanım süresi hastalığa göre değişir. Bazı ortezler birkaç hafta, bazıları yalnızca aktivite sırasında, bazıları ise uzun süre kullanılabilir.

Ortez ağrı yapar mı?
İlk kullanımda hafif ve kısa süreli baskı hissi olabilir. Geçmeyen ağrı, kızarıklık, su toplaması veya uyuşma normal değildir.

Ortez kasları zayıflatır mı?
Gereğinden uzun ve yanlış kullanım kas güçsüzlüğüne katkıda bulunabilir. Kullanım programı doktor ve terapist önerisine göre belirlenmelidir.

Ortez gece takılır mı?
Bazı el bileği atelleri ve özel ortezler gece kullanılır. Her cihazın gece takılması uygun değildir.

Ortezle duş alınır mı?
Çoğu standart ortez suya uygun değildir. Doktor veya üretici özellikle izin vermedikçe duş sırasında çıkarılmalıdır

Ortez nasıl temizlenir?
Malzemesine göre genellikle ılık sabunlu suyla silinerek ve havluyla kurulanarak temizlenebilir. Isı kaynağı üzerinde kurutulmamalıdır.

Ortez Nedir? Son Değerlendirme

Ortez nedir? sorusunun en temel cevabı; eklem, kas, kemik veya sinir sistemini desteklemek ve vücudun çalışma biçimini olumlu yönde etkilemek amacıyla dışarıdan kullanılan tıbbi cihazdır.

Ortezler yalnızca sabitleme amacıyla kullanılmaz. Hareketi yönlendirebilir, zayıf kaslara destek olabilir, ağrılı bölge üzerindeki yükü azaltabilir ve yürüme güvenliğini artırabilir. Tabanlık, AFO, KAFO, dizlik, el bilekliği, boyunluk ve omurga korseleri farklı ortez örnekleridir.

Ortez nedir? sorusunun cevabı her hasta için farklı bir cihaz anlamına gelebilir. Ortez seçimi yapılırken hastanın tanısı, kas gücü, eklem hareketleri, cilt yapısı, günlük aktiviteleri ve kullanım hedefleri birlikte değerlendirilmelidir.

Doğru seçilen bir ortez ağrıyı azaltabilir ve fonksiyonu destekleyebilir. Ancak yanlış ölçü, aşırı sıkılık veya gereğinden uzun kullanım cilt yarası, uyuşma, eklem sertliği ve hareket güçlüğü oluşturabilir.

Ortez kullanımı sırasında cilt düzenli kontrol edilmeli; geçmeyen kızarıklık, su toplaması, artan ağrı veya uyuşma gelişirse cihaz uzman tarafından yeniden değerlendirilmelidir. Ortez üzerinde evde kesme, törpüleme veya ısıtarak şekil değiştirme işlemleri yapılmamalıdır.

Ortez nedir? sorusuna kişiye özel cevap verilebilmesi ve doğru cihazın seçilebilmesi için ortopedi ve travmatoloji, fizik tedavi ve rehabilitasyon veya ilgili uzmanlık alanının değerlendirmesi gerekir.

Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Ortez seçimi, kullanım süresi ve kişiye özel tedavi planı için uzman değerlendirmesi gereklidir.